Innowacja pedagogiczna dla uczniów z niepełnosprawnością „Emocje zamknięte w kamieniu”

Opublikowano: 29 maja 2019 roku

SPIS TREŚCI

Wstęp

1. Opis zasad innowacji

1.1. Założenia innowacji pedagogicznej

1.2 Cele edukacyjne

1.3  Treści nauczania i harmonogram spotkań

1.4 Procedury osiągania celów

2. Ewaluacja

WSTĘP

Dorastanie określane jest często mianem wieku niepokojów. Jest to niezwykle niezwykle burzliwy czas w rozwoju emocjonalnym młodzieży. Rozwój emocji przebiega nieco inaczej u dziewcząt niż u chłopców, jest on bardziej zindywidualizowany. Nierównomierność wchodzenia w wiek dorastania, szybsze osiąganie dojrzałości dziewcząt niż chłopców jest przyczyną wielu trudności z jakimi młodzież się w tym czasie boryka.

Dojrzałość emocjonalna według podejścia rozwojowego w psychologii polega na socjalizacji pierwotnych impulsów emocjonalnych, na wykształceniu mechanizmów regulacyjnych. W miarę postępów socjalizacji reakcje emocjonalne warunkują się, podlegają odpowiedniej modyfikacji. U młodzieży z niesprawnością intelektualna proces ten przebiega dłużej i wymaga często pomocy z zewnątrz.

Wiele innych czynników może wpływać na tempo, charakter i zakres zmian rozwoju emocjonalnego nastolatków. Rozwój biologiczno-seksualny stanowi bezpośrednią przyczynę pojawiania się nowego typu emocji i uczuć. Młodzież zmienia swój stosunek do siebie nawzajem, szuka wśród rówieśników sposobów zaspokajania emocjonalnych potrzeb. Zmienia się również ich stosunek do otaczającego świata, poszukiwania wyznaczników oceny własnego działania, wzrasta tolerancja na zwlokę, polegająca na zdolności powstrzymywania się przed zaspokojeniem własnych potrzeb, pojawia się również ograniczenie wielkości wymagań, które w formach infantylnych cechuje zachłanność, domaganie się pożądanych przedmiotów w nadmiarze.

Rozwój emocjonalny w wieku dorastania nie zawsze przebiega gładko i bez zaburzeń. Psychologowie amerykańscy zwracają uwagę na trudności emocjonalne okresu dorastania, jak: poczucie niższości i zagrożenia, brak wiary w siebie, niestałość uczuć (depresje, kochliwość, pobudliwość, skłonność do irytacji), wątpliwości (religijne, związane z zawodem), strach i obawy.

Bardzo duży wpływ na kształtowanie się emocji ma przebieg rozwoju umysłowego. Młodzież w normie intelektualnej dużo szybciej i łatwiej może ukierunkowywać swoje zachowania na dany bodziec i adekwatnie na niego reagować. U nastolatków z niepełnosprawnością intelektualną często reakcje są niewspółmierne do bodźca, co sprawia, że osoby te nie są rozumiane przez otoczenie, a często nieakceptowane. U młodzieży tej okres reagowania poprzez niekontrolowane uzewnętrznianie swoich potrzeb utrzymuje się dłużej. Pracując z uczniem nad  sposobami reagowania na bodźce, z biegiem czasu można zaobserwować reakcje bardziej wyważone.

Na rozwój emocjonalny młodzieży niezmiernie ważny wpływ ma środowisko rodzinne i społeczne. Atmosfera wychowawcza w rodzinie, prestiż ucznia w grupie rówieśniczej (przede wszystkim w klasie), wcześniej stwarzana przez rodziców i wychowawców możliwość samodzielnego podejmowania decydują w dużym stopniu o tym, z jaką siłą i w jakim kierunku będą się kształtować typowe dla tego okresu życia emocje.

Emocje tego okresu charakteryzują się labilnością. Można obserwować skrajnie różne reakcje na ten sam bodziec, wahania nastrojów od histerycznego śmiechu po płacz. W tym okresie wszelkie niepowodzenia emocjonalne są przeżywane niezmiernie silnie. Zdarza się, że uczniowie pod wpływem niepowodzenia miłosnego sięgają do nieakceptowalnych sposobów radzenia sobie z trudnościami (samookaleczenia, myśli, i próby samobójcze).

By dobrze zrozumieć nastolatka i jego życie emocjonalne, należy uważnie obserwować, rozmawiać i wskazywać mu różne możliwości radzenia sobie z emocjami. Trzeba być uważnym obserwatorem, gdyż młodzież ma tendencję do maskowania uczuć oraz kontroli ich ujawniania. Młodzież na ogół ukrywa  spontaniczne emocje. Natomiast z dwojoną siłą ujawniane są wszelkie uczucia manifestujące poglądy i postawy.

Negatywne doświadczenia jakie młody człowiek spotyka na swojej drodze: konflikty w  relacjach z rówieśnikami, styl wychowawczy rodziców (postawa nadopiekuńcza lub zbyt liberalna), niezrozumienie, przemoc, deficyty rozwojowe opóźniają osiągnięcie dojrzałości emocjonalnej, której podstawowymi cechami są adekwatność reakcji w stosunku do bodźca ją wywołującego oraz umiejętność sterowania swymi uczuciami. Aby cechy te mogły wystąpić, niezbędne jest poznanie pełnego zakresu emocji, szczególnie pozytywnych, rozpoznawania ich u siebie i innych umiejętności oraz radzenia sobie z nimi.

1. OPIS ZASAD INNOWACJI

1.1 ZAŁOŻENIA INNOWACJI PEDAGOGICZNEJ

Program zajęć „Emocje zamknięte w kamieniu” opracowany został z myślą o uczniach w okresie dorastania z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym ze względu na deficyty rozwojowe w zakresie sfery emocjonalno-społecznej. Są to uczniowie mający trudności ze współżyciem w grupie, konfliktami rówieśniczymi, nie potrafiący rozwiązywać trudnych sytuacji, mających niską samoocenę. To uczniowie przeżywający swoje pierwsze poważne uczucia rówieśnicze, miłości i zakochania, odtrącenia. Często nie radzą sobie z takimi doznaniami i ujawniają to poprzez negatywne emocje takie jak: złość, agresja, przekleństwa, wyzwiska. Ale również poprzez zbyt silne zaangażowanie, niezrozumienie, izolację, co może prowadzić do zachwiania równowagi psychicznej. Ignorowanie tego typu problemów dorastającej młodzieży może doprowadzić do poważnych problemów wychowawczych.

Program zajęć innowacji pedagogicznej dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną powstał również z myślą uatrakcyjnienia zajęć. Duży nacisk na rozwój emocjonalno-społeczny kładzie się przede wszystkim w klasach młodszych zapominając o starszych uczniach. „Emocje zamknięte w kamieniu” to program pozwalający uczniom oswoić się z emocjami towarzyszącymi dojrzewaniu i wkraczaniu w świat dorosłych.

1.2 CELE PROGRAMU

CEL GŁÓWNY: Głównym celem programu jest umiejętność wyrażania swoich emocji i radzenia sobie z nimi w świecie dorosłych poprzez słowo oraz wyraz artystyczny (kamienie).

CELE SZCZEGÓŁOWE:

  • umiejętność wyrażania akceptowalnych form zachowania i emocji w świecie dorosłych
  • umiejętność wyrażania swoich uczuć i emocji
  • umiejętność kontrolowania swoich emocji
  • ekspresja emocji poprzez sztukę
  • kształtowanie umiejętności poprawnego i skutecznego porozumiewania się
  • kształtowanie umiejętności współżycia i współdziałania w grupie
  • kształtowanie umiejętności rozwiązywania sytuacji konfliktowych.
1.3 TREŚCI NAUCZANIA I HARMONOGRAM SPOTKAŃ
MiesiącTematykaSposób realizacji
Wrzesień1. Zajęcia integracyjne

2. Co to jest uczucie?

1. Wycieczka po kamienie w okolicy szkoły

2. Pogadanka, mapa myśli

Październik1. Radość, szczęście

2. Warsztaty plastyczne

1. Karty pracy, scenki sytuacyjne, rozmowa kierowana

2. Przygotowanie warsztatu pracy z kamieniami – bielenie

Listopad1. Smutek, żal

2. Warsztaty plastyczne

1. Karty pracy, scenki sytuacyjne, rozmowa kierowana

2. Przedstawienie emocji w formie plastycznej na kamieniach

Grudzień1. Złość, gniew

2. Warsztaty plastyczne

1. Karty pracy, scenki sytuacyjne, rozmowa kierowana

2. Przedstawienie emocji w formie plastycznej na kamieniach

Styczeń1. Strach, obawa

2. Warsztaty plastyczne

1. Karty pracy, scenki sytuacyjne, rozmowa kierowana

2. Przedstawienie emocji w formie plastycznej na kamieniach

Luty1. Miłość, zazdrość

2. Warsztaty plastyczne

1. Karty pracy, scenki sytuacyjne, rozmowa kierowana

2. Przedstawienie emocji w formie plastycznej na kamieniach

Marzec1. Zdziwienie, zaskoczenie, niepewność

2. Warsztaty plastyczne

1. Karty pracy, scenki sytuacyjne, rozmowa kierowana

2. Przedstawienie emocji w formie plastycznej na kamieniach

Kwiecień1. Wstyd, zażenowanie, poczucie winy, odwaga

2. Warsztaty plastyczne

1. Karty pracy, scenki sytuacyjne, rozmowa kierowana

2. Przedstawienie emocji w formie plastycznej na kamieniach

Maj1. Współczucie, empatia

2. Warsztaty plastyczne

1. Karty pracy, scenki sytuacyjne, rozmowa kierowana

2. Przedstawienie emocji w formie plastycznej na kamieniach

Czerwiec1. Ewaluacja

 

1. Wystawa prac oraz ich sprzedaż podczas szkolnego pikniku
1.4 PROCEDURY OSIĄGANIA CELÓW

CZAS TRWANIA:

rok szkolny 2018/2019

CZĘSTOTLIWOŚĆ SPOTKAŃ:

spotkania odbywać się będą cyklicznie dwa razy w miesiącu w ramach zajęć pomocy psychologiczno-pedagogicznej

 MIEJSCE SPOTKAŃ:

klasa lekcyjna przy Zespole Szkół Specjalnych nr 4 w Czechowicach – Dziedzicach, gabinet psychologa/pedagoga

STRUKTURA ZAJĘĆ:

zajęcia będą miały charakter dwuetapowy. Część pierwsze będzie dotyczyła zagadnień teoretycznych związanych z daną emocją z wykorzystaniem kart pracy, tekstów biblioterapeutycznych oraz aktywizujących form nauczania (mapa myśli, burza mózgów)

METODY PRACY:

aktywizująca: ćwiczenia praktyczne, ekspresja plastyczna, pogadanka,  burza mózgów, karty pracy, scenki sytuacyjne

 FORMY:

grupowa

 ŚRODKI, MATERIAŁY:

karty pracy, kartony, farby akrylowe, flamastry, kleje pędzle, kamienie, magnesy

PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA

Uczeń w miarę własnych możliwości psychofizycznych powinien:

  • nazywać i wyrażać własne potrzeby, emocje i uczucia
  • porozumiewać się z otoczeniem w najpełniejszy sposób (werbalnie lub pozawerbalnie)
  • znać i przestrzegać zasady i normy społeczne
  • zachowywać się stosownie do określonej sytuacji
  • słuchać innych ze zrozumieniem
  • analizować, porównywać, uogólniać zdarzenia i zachowania
  • współpracować w grupie rówieśniczej.

 2. EWALUACJA

Program ewaluacji „ Emocje zamknięte w kamieniu” zakłada przeprowadzenie ewaluacji wewnętrznej. Głównym celem ewaluacji będzie uzyskanie informacji:

  • Czy realizacja innowacji przebiegała zgodnie z jej założeniami.
  • Czy założone cele zostały osiągnięte?

W celu uzyskania potrzebnych informacji wykorzystane zostaną:

  • obserwacja uczestników innowacji podczas zajęć
  • rozmowy z uczniami w obecności psychologa i pedagoga
  • analiza dokumentacji (dziennik innowacji pedagogicznej, dziennik psychologa i pedagoga).

Po zakończeniu ewaluacji z jej wynikami zostaną zapoznani: Dyrektor Szkoły, Członkowie Rady Pedagogicznej.

 

Bibliografia
Żebrowska M. „Psychologia rozwojowa dzieci i młodzieży”  PWN Warszawa 1973
Hurlock E. B. „Rozwój dziecka” PWN, Warszawa 1985
https://www.doz.pl/czytelnia/a257-Dojrzewanie – trudny_czas_dla_mlodziezy_i_rodzicow
https://szkolnictwo.pl/index.php?id=PU5437
http://www.edukacja.edux.pl/p-21277-rozwoj-psychiczny-i-spoleczny-mlodziezy.php

 

Autorzy: Teresa Mańdok, Agnieszka Szewczulak, Grażyna Maliszewska

Zespół Szkół Specjalnych Nr 4

Czechowice – Dziedzice

Materiał nadesłany przez Czytelniczki Portalu Pedagogika Specjalna

 

Bookmark the permalink.

Inne artykuły z tej kategorii:

Dodaj komentarz