Odkryj w dziecku moc oddechu – jak prawidłowo oddychać

Opublikowano: 1 stycznia 2018 roku

Życie to oddychanie. Każdy z nas wykonuje codziennie tysiące oddechów nie zastanawiając się nad tym, że prawidłowe oddychanie ma wpływ na nasze zdrowie i nastrój. Jeżeli jesteś zdenerwowany lub znajdujesz się pod wpływem stresu, twój oddech jest szybki i płytki. Kiedy jesteś zrelaksowany, twój oddech jest głęboki.

Prawidłowe oddychanie u dziecka powinno być miarowe, spokojne, głębokie i powinno przebiegać prawidłowym torem – przez nos. Dzięki temu właściwie kształtują się: pojemność i wydolność klatki piersiowej, poziom napięcia mięśniowego, postawa ciała, artykulacja i ogólna wydolność organizmu.

Prawidłowy i najbardziej pożądany sposób oddychania to oddychanie żebrowo-brzuszne lub tzw. żebrowo-brzuszno-przeponowe. Ten typ połączonego oddychania uważany jest za najgłębszy i najwłaściwszy. Jeśli zauważymy u dziecka pierwsze oznaki oddychania torem ustnym – zgłośmy się na konsultację do pediatry lub do logopedy. Wczesna terapia przynosi szybkie efekty i nie pozwala utrwalić się nieprawidłowościom. Dziecko samo nie wyrośnie z takiego sposobu oddychania.

Jeżeli zobserwujemy u dziecka płytki, piersiowy tor oddechowy, sami możemy w trakcie zabaw uczyć prawidłowego, przeponowo – żebrowego sposobu oddychania.

Celem naszych ćwiczeń oddechowych będzie:

  • poszerzenie pojemności płuc,
  • wzmocnienie mięśni biorących udział w oddychaniu,
  • wyrobienie prawidłowego toru oddechowego,
  • odróżnienie fazy wdechu i wydechu,
  • wyrobienie umiejętności szybkiego, pełnego wdechu i wydłużonej fazy wydechowej,
  • dostosowanie długości wydechu do czasu trwania wypowiedzi,
  • zsynchronizowanie pauz oddechowych z treścią wypowiedzi.

Ćwiczenia oddechowe wykonujemy:

  • w przewietrzonym pomieszczeniu,
  • przed jedzeniem lub 2–3 godziny po posiłku,
  • systematycznie 2–3 razy dziennie przez kilka minut.

Należy też pamiętać, że:

  • przedłużanie wydechu nie może być zbyt długie, gdyż może opróżnić płuca z tzw. „powietrza zapasowego”,
  • każde dziecko ma własny, indywidualny rytm oddechu, inną pojemność płuc – dlatego każde dziecko wykonuje ćwiczenia zgodnie ze swoimi możliwościami,
  • dziecko nie wykona ćwiczeń, gdy ma katar, przerost trzeciego migdałka lub krzywą przegrodę nosa,
  • ćwiczenia należy wykonywać w różnych pozycjach ciała, np. pozycji leżącej, siedzącej czy stojącej, dlatego najłatwiej wpleść je w zabawy ruchowe,
  • należy pamiętać, aby w czasie ćwiczeń mięśnie szyi, rąk i tułowia były rozluźnione, a postawa ciała swobodna (w zabawach ruchowych łatwiej to skontrolować),
  • ćwiczenia oddechowe prowadzone z małymi dziećmi powinny być dostosowane do możliwości dziecka, a więc wymagają formy zabawy.

Nawet większość dorosłych nie wykorzystuje przy oddychaniu całej pojemności płuc, a niewystarczający dopływ tlenu do organizmu przyczynia się do zmęczenia i stresu.

Pamiętajmy, że prawidłowe oddychanie wpływa na prawidłową postawę ciała. Dzieci niepełnosprawne intelektualnie wyraźnie różnią się postawą ciała od swoich pełnosprawnych rówieśników. Cechuje je obniżone funkcjonowanie w zakresie percepcji wzrokowej, słuchowej, spostrzegania, myślenia, pamięci, uwagi, mowy, a także ogólnego poziomu motorycznego. Im głębsza niepełnosprawność umysłowa, tym możliwe są większe deformacje i odchylenia od prawidłowej sylwetki. Opóźnienie rozwoju motorycznego spowalnia proces adaptacji dziecka do życia w społeczeństwie, ogranicza zakres poznania, hamuje rozwój procesów psychicznych i sprawności umysłowej, co wobec już niepełnych zdolności wynikających z faktu niepełnosprawności intelektualnej tym bardziej zmniejsza możliwość wszechstronnego rozwoju dziecka.

U dzieci niepełnosprawnych intelektualnie występują znaczne nieprawidłowości w oddychaniu, takie jak:

  • nieprawidłowy tor i wzorzec oddychania,
  • zatrzymanie oddechu w sytuacjach lękowych i w czasie apatii,
  • blokady oddechowe w obrębie ciała,
  • tendencja do hiperwentylacji – zwiększenia tempa oddychania, wydłużania oddechu aż do bezdechu (na skutek braku dwutlenku węgla w całym ciele występuje uczucie mrowienia i drętwienia, początkowo przyjemne),
  • skrócona faza wydechowa,
  • nieprawidłowa praca przepony.

Nieprawidłowości, które powodują dysfunkcje w oddychaniu to:

  • częste infekcje górnych dróg oddechowych, zapalenia oskrzeli i płuc,
  • dysfunkcje anatomiczne w budowie nosa,
  • obniżony poziom słuchu,
  • niski poziom napięcia mięśniowego w obrębie ciała i aparatu artykulacyjnego,
  • obniżony poziom rozwoju ruchowego,
  • dolegliwości wegetatywne (bóle pleców, zaburzenia jelitowe).

Prawidłowego oddychania możemy dziecko nauczyć. Również dziecko z niepełnosprawnością intelektualną dzięki ćwiczeniom do tej prawidłowości zbliżymy.

Bierne ćwiczenia oddechowe połączone z usprawnianiem ruchowym:

  • wymuszenie pełnego wydechu u dziecka leżącego na plecach poprzez zginanie jego nóg i przyciąganie w kierunku klatki piersiowej,
  • bierne skłony tułowia dziecka w przód w klęku lub w siadzie płaskim, zgodnie z podawanym rytmem,
  • przetaczanie dziecka leżącego na brzuchu na wałku rehabilitacyjnym (poprawianie wydolności oddechowej).

Ćwiczenia oddechowe wymagające współdziałania ze strony dziecka: 

  • dmuchanie na wiatraczki, dmuchawki unoszące piłeczkę, piórka i paski papieru,
  • dmuchanie w różnego rodzaju gwizdki oraz gwizdki z ustnikiem,
  • zdmuchiwanie lekkich przedmiotów ze stołu,
  • dmuchanie na przedmiot zawieszony na lince,
  • dmuchanie na piłeczkę pingpongową, słomki, kredki leżące na gładkiej powierzchni,
  • wdmuchiwanie piłeczek do bramki,
  • rozdmuchiwanie, kaszy, ryżu, grochu przez słomkę,
  • wdech – ramiona do góry, zatrzymanie; długi wydech i powolne opuszczanie ramion,
  • przetaczanie powietrza z jednego policzka do drugiego,
  • dmuchanie przez słomki o różnej grubości,
  • przysysanie do słomki kawałków styropianu,
  • dmuchanie na zabawki pływające w wodzie,
  • przysysanie do warg bibułki,
  • wdech i wydech nosem z kontrolowaniem dłonią ruchu przepony (najpierw dłoń dziecka powinna spoczywać na przeponie terapeuty),
  • próby nadmuchiwania torebek papierowych, gumowych zabawek i baloników z ustnikami,

Ćwiczenia oddechowe dobrze jest również łączyć z ruchami rąk i tułowia:

  • wdech z jednoczesnym szybkim wzniesieniem rąk do boku, a wydech z powolnym przesuwaniem rak do przodu, aż do zupełnego ich złączenia;
  • wdech z jednoczesnym wzniesieniem rąk bokiem do góry, wydech z powolnym ich opuszczaniem, któremu towarzyszy powolny wydech;
  • szybki wdech z jednoczesnym skrętem tułowia w bok, w czasie powolnego wydechu następuje powrót do normalnej pozycji.

Pomysłem do tego typu ćwiczeń jest zabawa, w której dziecko wymyśla, jakim jest bajkowym stworzeniem – ważne, że jest to stworzenie, które raz rośnie, a raz maleje. Klękamy, dłonie opieramy na podłodze, przy wdechu unosimy głowę i „rośniemy”, przy wydechu powoli opuszczamy głowę i „malejemy”.

Wszystkie techniki oddechowe uczą jednego – że oddech to potężne źródło zdrowia i spokoju. Prowadząc z dzieckiem terapię oddechową nie zapominajmy o uświadamianiu mu tej jakże ważnej prawdy. Płynne przechodzenie wdechu w wydech wycisza system nerwowy, rozładowuje emocje, uspokaja. Mocny, głęboki oddech potrafi przynieść natychmiastową ulgę w chwilach stresu. Oddech to doskonałe lekarstwo, które w dodatku nic nie kosztuje i z którego zawsze możemy skorzystać.

 

Autor: Dorota Majcher

Materiał nadesłany przez Czytelniczkę portalu Pedagogika Specjalna – portal dla nauczycieli

Bookmark the permalink.

Inne artykuły z tej kategorii:

Dodaj komentarz