Techniki plastyczne wspierające sprawność manualną

Opublikowano: 9 listopada 2018 roku

Zaburzenia w niezręczności manualnej przejawiają się najczęściej w:

  • niewłaściwej koordynacji obu rąk,
  • szybkości ruchów rąk,
  • nadmiernym napięciu mięśniowym – zbyt duży nacisk kredki, które powoduje, że linie rysunków są grube, często dochodzi do darcia papieru, łamania kredek, ruchy ręki są gwałtowne, mało płynne,
  • zbyt słabym napięciu mięśniowym, które powoduje, że linie rysunku są nikłe, czasem ledwie widoczne, linie proste nierówne, faliste lub przerywane.

Ćwiczenia w zakresie sprawności manualnej mają na celu: rozwijanie płynności, elastyczności, precyzji ruchów rąk, koordynacji wzrokowo-ruchową, kształcenie spostrzegania oraz wytrwałości w doprowadzeniu pracy do końca.

Do rozwijania sprawności manualnej można wykorzystać  różne techniki plastyczne, takie jak: lepienie, malowanie, wycinanie, rysowanie, wydzieranie.

Wydzieranka jest o tyle cenną czynnością, że dziecko ma bezpośredni kontakt ręki i palców z materiałem (bez użycia narzędzi). Ćwiczenia te pozwalają na większą swobodę ruchów rąk, kształcenie przede wszystkim mięśni palców i umiejętności współpracy między różnymi palcami. Ćwiczenia w wydzieraniu doprowadzają do dużej wrażliwości czuciowej opuszków palców.

Lepienie jest działaniem, które ma szczególne znaczenie w rozwijaniu sprawności manualnej. Angażuje głównie mięśnie palców i dłoni, ćwiczy staw nadgarstka.

Malowanie jest doskonałym działaniem usprawniającym ruchy rąk. Nie wymaga ono napięcia mięśni palców, ani nacisku narzędzia. Pozwala na rozluźnienie mięśni, w wyniku czego ruchy są płynne, powolne, szerokie i swobodne.

Wycinanie jest czynnością sprzyjającą przygotowaniu dziecka do przyszłej nauki szkolnej. Poprzez ćwiczenia w wycinaniu rozwijamy koordynację ruchów rąk, wzroku, ręki, współpracy palców.

Rysowanie spełnia ważne funkcje w psychomotorycznym rozwoju dziecka. Pomaga w formowaniu wyobrażeń rzeczywistości, skłania dziecko do myślowej analizy i syntezy w działaniu, kształci różnorodne ruchy począwszy od dużych, rozmachowych, aż do pociągnięć kreski precyzyjnej, drobnej. Ponadto, w czasie rysowania, dziecko uczy się zestawiać i łączyć składowe w jedną całość, wyróżniać i odtwarzać elementy o rozmaitym kształcie, wielkości, rozwija orientację przestrzenną.

Ćwiczenia w lepieniu:
  • lepienie kulek różnej wielkości,
  • wałkowanie cienkich wałeczków i obwodzenie nimi np. figur geometrycznych z plasteliny lub ciastoliny,
  • lepienie miseczek – toczenie kulki z plasteliny, następnie ustawiamy ją na podstawce i wygniatamy z niej palcami wgłębienie,
  • toczenie kulek, a następnie ulepienie z nich dowolnych rzeczy,
  • ozdabianie tekturowych talerzyków elementami z plasteliny, według pomysłu dzieci,
  • lepienie z masy solnej, plasteliny, modeliny, gliny, według podanego tematu lub pomysłowości własnej,
  • lepienie różnych form przez łączenie oddzielnie formowanych części.
Ćwiczenia w malowaniu:
  • malowanie na arkuszach papieru A4,
  • malowanie grubym pędzlem farbami klejowymi,
  • malowanie palcem,
  • odbijanie dłoni pomalowanej farbą,
  • zamalowywania całek kartki jednym kolorem,
  • malowanie po linii pionowej z góry na dół np. wzór na sukienkę,
  • malowanie po linii poziomej np. drogę,
  • malowanie na arkuszu różnokolorowych pasków,
  • zamalowanie całej kartki, po wysuszeniu mogą stanowić tło do innych prac,
  • na świeżo zamalowanym arkuszu można wykonać rysunki ścierając farbę patykiem lub suchym palcem,
  • malowanie form kolistych na dużych arkuszach papieru,
  • wypełnianie kolorami konturowych rysunków,
  • skoki żaby, skoki psa, zająca,
  • malowanie linii spiralnych – lecące baloniki,
  • malowanie na podkładzie z kaszy.
Ćwiczenia w wydzieraniu:
  • wydzieranie z kolorowego papieru,
  • wydzieranie po według linii,
  • tworzenie mozaiki z gotowych ścinków,
  • naklejanki z elementów wyrywanych z papieru z nacięciami,
  • mozaika – wydzieranka, naklejanie drobnych odcinków kolorowego papieru jeden obok drugiego,
  • kompozycja z kolorowych pasków, dziecko wydziera palcami szerokie paski tworząc barwne pasiaki np. kolorowe zakładki do książek.
Ćwiczenia w wycinaniu:
  • wycinanie po linii prostej – paski od krótkich do coraz dłuższych,
  • wycinanie pasków papieru jednakowej szerokości (miejsce cięcia zaznaczone kropkami,
  • wycinanie części obrazków do składania,
  • wycinanka ze szmatek.
Ćwiczenia w rysowaniu:
  • kolorowanie rysunków zamazując powierzchnię gęstymi kreskami,
  • rysowanie kredką świecową, ołówkową, flamastrem,
  • kopiowanie rysunków,
  • rysowanie patykiem na ziemi,
  • obrysowywanie wzoru,
  • rysowanie kredą na tablicy, na chodniku,
  • rysowanie kredą na ciemnym tle,
  • rysowanie świecą a następnie zamalowanie farbą akwarelową,
  • zagadka rysunkowa – połącz kropki,
  • dorysowanie brakujących części,
  • dokończ rysowanie – np. dachówek na dachu,
  • dorysowanie brakujących części w oparciu o wzór.
Inne proponowane ćwiczenia:
  • nawlekanie korali,
  • ugniatanie kul z gazety, bibuły,
  • wykonywanie ornamentów z piasku, na podłożu kaszy mannej,
  • układanie ze wstążek, sznurków różnych kształtów,
  • stemplowanie (stemple z ziemniaka, z kłębka waty),
  • naśladowanie pisania na maszynie,
  • układanki – mozaiki geometryczne, patyczkowe, układanki – przybijanki,
  • konstruowanie – drewniane klocki, plastikowe, układanki magnetyczne.

 Powyższe ćwiczenia mają na celu:

  1. Wyrobienie odpowiedniej elastyczności, szybkości, płynności ruchów.
  2. Udoskonalenie ich precyzji.
  3. Wyrobienie płynności z uwzględnieniem spostrzegania wzrokowego.
  4. Rozwijanie wytrwałości w doprowadzeniu pracy do końca.

 

Opracowanie: Grażyna Itrich

Materiał nadesłany przez Czytelniczkę portalu Pedagogika Specjalna – portal dla nauczycieli

 

Bookmark the permalink.

Inne artykuły z tej kategorii:

Dodaj komentarz