Czym jest autyzm? Jak pracować z uczniem autystycznym?

Opublikowano: 8 lutego 2015 roku

Słowo autyzm pochodzi z języka greckiego – „autos” znaczy „sam”. Autyzm to rozległe zaburzenia neurorozwojowe pojawiające się przed ukończeniem trzeciego roku życia dziecka. Występuje częściej u chłopców, niż u dziewczynek (relacja 4:1). Zaburzenia autystyczne mają bardzo zróżnicowany charakter, dlatego coraz częściej używa się określenia „spektrum zaburzeń autystycznych”.

Autor: Stowarzyszenie na Rzecz Dzieci Autystycznych „ZACISZE” – zaciszeautyzmu.pl

Obecnie przyjmuje się tzw. triadę objawów zaburzeń autystycznych:

  • zaburzenie związków międzyludzkich
  • zaburzenie komunikacji i fantazji
  • ograniczony repertuar aktywności i zainteresowań.

Zaburzenia więzi międzyludzkich przejawiają się między innymi w niewystarczającej świadomości egzystencji oraz uczuć innych ludzi, trudności w naśladowaniu, zawieraniu przyjaźni i w zabawach z rówieśnikami, rozumieniu konwencji w interakcjach społecznych.

W zakresie zaburzeń komunikacji i fantazji można zaobserwować brak porozumiewania się za pomocą mowy werbalnej i pozawerbalnej (gesty, mimika, ekspresja wyrazu twarzy), brak wyobraźni, zakłócenie treści formy wypowiedzi, a także upośledzenie umiejętności inicjowania i podtrzymywania rozmowy.

Ograniczony repertuar aktywności i zainteresowań to manifestowanie się stereotypii ruchowych, uporczywe zajmowanie się tymi samymi przedmiotami, sprawami, zawężenie zainteresowań. To także przejawianie niepokoju przy nawet nieznacznych zmianach w otoczeniu.

Uczniowie ze spektrum zaburzeń autystycznych stanowią bardzo różnorodną grupę pod względem funkcjonowania społecznego, komunikacyjnego i intelektualnego. Niektóre dzieci autystyczne nie opanowują mowy, mają różne stopnie niepełnosprawności intelektualnej i duże deficyty w rozwoju społecznym. Inne dzieci mogą być komunikatywne, wykazywać przywiązanie do bliskich osób, mając jednocześnie trudności w nawiązywaniu relacji z rówieśnikami i liczne schematy zachowania. Niektóre osoby autystyczne posiadają wybitne zdolności w jakimś wąskim obszarze swojego funkcjonowania, np. w dziedzinie muzyki, mechaniki, matematyki, sztuki.

Zasady pracy z uczniem autystycznym

W zakresie zaburzeń komunikacyjnych:

  • spróbuj przykuć uwagę dziecka, zanim zaczniesz mówić
  • dostosuj złożoność swojego języka do poziomu dziecka
  • mówiąc, pokazuj, co masz na myśli; wykorzystaj język gestów i demonstracje
  • unikaj metafor i przenośni
  • unikaj nadmiernego mówienia, mów o rzeczach ważnych i istotnych dla dziecka
  • przekazuj dziecku informacje, co i jak ma zrobić w konkretnej sytuacji
  • odnoś swoje wypowiedzi do konkretnych przedmiotów, zjawisk w otoczeniu dziecka, wskazując je, dotykając, podając przykłady
  • używaj właściwych zaimków osobowych, unikaj mówieniu o sobie i o dziecku w trzeciej osobie, np. pani ci pomoże, Tomek je jabłko
  • ucz wypowiedzi inicjujących rozmowę
  • ucz sposobów proszenia o pomoc lub wyjaśnienie
  • pamiętaj o innych kanałach komunikacji (m.in. sygnały płynące z ciała, wyraz oczu, postawa, gesty)

W zakresie zaburzeń funkcjonowania społecznego:

  • ucz dziecko obserwować zachowania innych ludzi
  • zachęcaj do zabaw polegających na współpracy
  • modeluj właściwe zachowania w różnych sytuacjach społecznych
  • zachęcaj do zawierania przyjaźni, wyjaśniaj, kim jest przyjaciel
  • ucz sposobów wyrażania emocji

W zakresie braku elastyczności w zachowaniu i myśleniu, występowania trudnych zachowań i sensoryzmów:

  • ogranicz poziom stresu u dziecka
  • twórz z dzieckiem rozkłady zajęć, aby pomóc mu przewidzieć, co go czeka
  • uprzedzaj dziecko o mających nastąpić zmianach
  • nagradzaj pozytywne zachowania, ignoruj niepożądane
  • próbuj zrozumieć zachowanie dziecka, może być ono dla ciebie komunikatem, np. dziecko może odepchnąć coś, czego w danej chwili nie chce, gdy nie umie powiedzieć „nie”
  • naucz się, które bodźce sensoryczne dziecko uspokajają, a które są dla niego dezintegrujące
  • unikaj bodźców dezintegrujących, np. hałasu, intensywnego światła

W zakresie rozwijania funkcji poznawczych:

  • wykorzystuj mocne strony dziecka, np. dobrą pamięć, zainteresowania, łatwość skupiania uwagi na szczegółach itd.
  • dowiedz się, co jest dla dziecka nagrodą, wykorzystuj ją w motywowaniu do zabawy, nauki i pracy.

Uczniowie ze spektrum zaburzeń autystycznych stanowią duże wyzwanie dla nas – pedagogów i terapeutów.

Jak pracować z uczniem autystycznym? – Pamiętajmy!
  • Osoby z autyzmem chcą się uczyć!
  • Osoby z autyzmem chcą lepiej zrozumieć i poznać świat, w którym żyją.
  • Ustawiczne nauczanie zapobiega wystąpieniu stagnacji rozwojowej oraz regresji.
  • Ustawiczne nauczanie zmniejsza liczbę zachowań trudnych.
  • Ustawiczne nauczanie zwiększa motywację do działania ponieważ zwiększa poczucie sprawstwa.
  • Umożliwia to realizację ich pasji i zainteresowań.

Dzięki uprzejmości Stowarzyszenia Zacisze, zamieszczamy materiały filmowe, które pomogą nam w zrozumieniu świata osób z autyzmem i będą inspiracją do pracy.

Źródło: Stowarzyszenie na Rzecz Dzieci Autystycznych „ZACISZE” – zaciszeautyzmu.pl

Autor: Stowarzyszenie na Rzecz Dzieci Autystycznych „ZACISZE” – zaciszeautyzmu.pl

 

Źródła:
Pedagogika dzieci z autyzmem i zespołami psychozopodobnymi, J. Kruk-Lasocka w Pedagogika specjalna. Praca zbiorowa pod red. W. Dykcika, Poznań 2003.
Model pracy z uczniem z autyzmem, A. Lemańska w Podniesienie efektywności kształcenia uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Materiały dla nauczycieli, Ministerstwo Edukacji Narodowej.
http://www.zaciszeautyzmu.pl
http://synapsis.org.pl
Bookmark the permalink.

Inne artykuły z tej kategorii:

Dodaj komentarz